Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından oluşturulan ve ilki 2016 yılında yayınlanan “Üniversitelerin Alan Bazlı Yetkinlik Analizi” çalışması yeni dönem verileri ile güncellenerek yayınlanmıştır.
“Üniversitelerin Alan Bazlı Yetkinlik Analizi” çalışmasının amacı, üniversitelerin araştırma alanları bazında performanslarının birbirlerine karşılaştırmalı olarak değerlendirilebilmesini sağlamaktır. Ayrıca, bir üniversitenin kendi bünyesinde araştırma faaliyeti yürüttüğü tüm araştırma alanlarından hangilerinde; görece daha yetkin olduğunun analiz edilebilmesine imkan tanımaktadır. Bu bağlamda ulusal politikaların, bölgesel planların, kurumsal stratejilerin belirlenmesi gibi çeşitli kritik süreçlerde veriye dayalı karar alma mekanizmalarının desteklenmesine yönelik gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada 132 alt araştırma alanı temelinde hesaplamalar yapılmış ve grafik çizilmesi için yeterli minimum veri sayısına sahip 130 alt araştırma alanına ait grafikler hazırlanmıştır. Analize tabi tutulacak araştırma alanları, önceki çalışmada kullanılan alan sınıflaması üzerinden TÜBİTAK danışma ve grup yürütme kurulu ile araştırma merkez ve enstitülerinden yetkin uzmanların değerlendirmeleri; “All Science Journal Classification”(ASJC) sınıflandırması; ülkemizin çeşitli politika belgelerinde yer bulan güncel ülke ihtiyaçları ve güvenliği açısından kritik alanlar ile üniversitelerin eğitim alanları dikkate alınarak oluşturulmuştur.
Üniversite yetkinlik analizi, hacim ve kalite göstergeleri temelinde gerçekleştirilmiş olup; 2021 yılında yayınlanan çalışmayla aynı olacak şekilde kalite göstergeleri %60, hacim göstergeleri ise %40 ağırlığa sahiptir. Mevcut analizde kullanılan göstergeler bir önceki çalışmada kullanılan göstergeler ile hem ağırlık hem nitelik olarak aynıdır. Böylece mevcut çalışma bir önceki ile kıyaslanabilir olmuştur. Çalışmada toplamda % 60 ağırlığa sahip olan 7 kalite göstergesine yer verilmiştir. Dünyaya görece bağıl atıf etkisi; üniversitenin dünya çapında en fazla atıf alan ilk %10’luk dilime girmiş yayın sayısı; akademisyenlerin araştırma verimliliği; Ar-Ge ve yenilik projelerinin niteliği; patentler tarafından atıflanmış yayın sayısı; ve uluslararası işbirlikleri ile ülkemizin/üniversitenin uluslararasılaşmasına katkısı hususlarına yönelik göstergeler kalite göstergelerini oluşturmuştur. Hacim boyutunda ise 4 göstergeye yer verilmiştir. Bunlar dünyadaki bilgi birikimine katkı, Türkiye’de o alanda akademik değer yaratan kritik kitlenin ilgili üniversitede yer alma payı, Ar-Ge ve yenilik proje hacmi, üniversitenin ilgili alandaki Türkiye’ye görece bağıl odaklanma endeksidir.
Güncel yetkinlik analizi çalışması kapsamında, yayın ve atıflarla ilişkili veriler için 2019-2021; projelere ilişkin veriler için 2019-2022 dönemi baz alınarak; 2018 yılı ve öncesinde kurulmuş olan 200 üniversitelerimiz değerlendirmeye alınmıştır. Göstergelere ilişkin veriler, Türkiye ve dünya için ayrı ayrı Scopus veri tabanı ve SciVal programı vasıtasıyla temin edilmiştir. Proje verileri için TÜBİTAK veri tabanı kullanılmış; üniversitelerin gerek ulusal gerekse uluslararası proje verileri hesaplamalara dâhil edilmiştir. Belirlenen alanlarda verilerin çekilmesi için eşleşme sağlanan durumlarda Scopus tarafından kullanılan “All Science Journal Classification”(ASJC); diğer durumda ise anahtar kelimelerden faydalanılmıştır.
Yapılan hesaplamalar neticesinde araştırma alanları ve üniversiteler için yetkinlik seviyelerini görsel olarak sunan grafiklere raporda yer verilmiştir. Alan ve üniversiteler bazında en az 6 veriye sahip olanlar için hacim ve kalite eksenlerine sahip yetkinlik grafikleri çizilmiştir.
Yapılan hesaplamalar ve çizilen grafikler üniversitelerin yetkin oldukları alanlar hakkında objektif veriye dayalı bilgi vermekte olup çeşitli politika yapma ve karar alma süreçlerine yardımcı olması temenni edilmektedir.
Üniversitelerin alan bazında yetkinlik analizi kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar “Yöntemin ve yetkinlik göstergelerinin belirlenmesi”, “Araştırma alanlarının ve anahtar kelimelerin belirlenmesi”, “Gösterge verilerinin çekilmesi”, “Veri analizi” ve “Yetkinlik grafik ve tablolarının çizilmesi” olarak beş ana başlıkta gruplanmaktadır. Çalışma kapsamında izlenen yöntem Şekil-1’de özetlenmekte olup yönteme ilişkin detaylar her bir başlık altında paylaşılmaktadır:
TÜBİTAK Başvuru Kılavuzu, Kurumumuz bünyesinde yer alan tüm destek, ödül ve yarışma programlarının yer aldığı ve 2015 yılından bu yana kullanılmakta olan bir platformdur. Kılavuz, TÜBİTAK'tan destek almak isteyen kişi ve kuruluşlara, kendi ihtiyaçlarına en uygun seçenekleri sunmaktadır. Başvuru Kılavuzunda yer alan Çağrı Sihirbazında ise, TÜBİTAK tarafından açılmış olan ulusal ve uluslararası çağrıların listesi yer almaktadır.
TÜBİTAK Başvuru Kılavuzuna erişmek için tıklayınız.
TÜBİTAK, sadece araştırmalara destek sağlayan bir kurum; bilim ve teknoloji politikalarını belirleyen bir oluşum; Ar-Ge insan kaynakları geliştiren bir düzen ya da araştırma enstitülerinden oluşan bir yapı olmayıp; bunların tümü ve daha fazlasıdır. TÜBİTAK’ın faaliyet alanları aşağıda yer almaktadır:
TÜBİTAK, bilimsel ve teknolojik alanlarda araştırma ve teknolojik gelişmeyi, ulusal ekonomik kalkınma hedeflerine göre düzenlemek, koordine etmek ve özendirmekle görevli, idari ve mali özerkliğe sahip bir kuruluştur. TÜBİTAK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın "ilgili" kuruluşlarından olup özel hukuk hükümlerine tabidir.
- Directorate for Technology and Innovation Funding Programmes
- Machine Production Technologies Grant Committee
- Materials, Metallurgy and Chemical Technologies Grant Committee
- Electrical, Electronics Technologies Grant Committee
- Information Technologies Grant Committee
- Biotechnology, Agriculture, Environment and Food Technologies Grant Committee
- USETEG
- Deputy Head of Directorate for Technology and Innovation Funding Programmes
- Financial Control and Contracts Division
- Project Development Unit
- Directorate for Science Fellowships and Grant Programmes
- Directorate of International Cooperation
- Bilateral and Multilateral Relations Division
- EU Framework Programmes Division
- Coordination Unit for Research Center and Institutes
TÜBİTAK Başkanı
TÜBİTAK Başkan Yardımcısı
Genel Sekreter
Genel Sekreter Yardımcılığı
İç Denetim Birimi Başkanlığı
Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Daire Başkanlığı
Özel Kalem Müdürlüğü
Hukuk Hizmetleri Başkanlığı
Teknoloji Transfer Ofisi Başkanlığı
Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı
Araştırma Destek Programları Başkanlığı
Bilim ve Toplum Başkanlığı
Uluslararası İşbirliği Daire Başkanlığı
Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı
Bilgi İşlem Daire Başkanlığı
Kurumsal İletişim Daire Başkanlığı
İnsan Kaynakları Daire Başkanlığı
İdari Hizmetler Daire Başkanlığı
Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı
Marmara Araştırma Merkezi (TÜBİTAK MAM)
Prof. Dr. Burcu ÖZSOY, Merkez Başkanı V.
ADRES: PK 21 41470 Gebze/Kocaeli
TEL: (0262) 677 20 00
FAX: (0262) 641 23 09
Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi (TÜBİTAK BİLGEM)
Dr.Öğr. Üyesi Ali GÖRÇİN, Merkez Başkanı V.
Adres: Pk 21 41470 Gebze/Kocaeli
TEL: (0262) 648 10 00 - (0262) 641 23 00/3100
FAX: (0262) 641 23 09
Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü (TÜBİTAK SAGE)
Gürcan OKUMUŞ, Müdür
Adres: P.K. 16 Mamak/Ankara
TEL: (0312) 590 90 00
FAX: (0312) 590 91 48-49
Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY)
Doç. Dr. Mesut GÖKTEN, Müdür V.
ADRES: Orta Doğu Teknik Üniversitesi Balgat/ANKARA
TEL: (0312) 210 10 50
FAX: (0312) 210 03 33
Ulusal Metroloji Enstitüsü (TÜBİTAK UME)
Dr.Mustafa ÇETİNTAŞ, Müdür V.
Adres: P.K. 54 41470 Gebze/KOCAELİ
TEL : (0262) 679 50 00
FAKS : (0262) 679 50 01
Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü (TÜBİTAK TÜSSİDE)
İsmail DOĞAN, Müdür
ADRES: P.K. 14 41401 Gebze/KOCAELİ
TEL: (0262) 641 50 10
FAKS: (0262) 641 50 19
Raylı Ulaşım Teknolojileri Enstitüsü (TÜBİTAK RUTE)
Dr. Tolgahan KAYA, Müdür V.
Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK TBAE)
Prof. Dr. Alikram NUHBALAOĞLU, Müdür
Temiz Enerji, İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırma Enstitüsü
TÜBİTAK Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (TÜBİTAK ULAKBİM)
Mehmet Mirat SATOĞLU, Müdür
ADRES: İşçi Blokları Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Cad. No:51\C Çukurambar Çankaya ANKARA 06530
TEL: (0312) 298 92 00
FAKS: (0312) 298 93 93
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (TUG)
Kadir ULUÇ, Müdür V.
ADRES: Akdeniz Üniversitesi Yerleşkesi, ANTALYA
TEL: (0242) 227 84 01
FAKS: (0242) 227 84 00
Bursa Test ve Analiz Laboratuvarı (TÜBİTAK BUTAL)
Sedat AKTAŞ, Müdür
ADRES: Gaziakdemir Mah. Merinos Cad. No:11 16190
Osmangazi/BURSA
TEL: (0224) 233 94 40
FAKS: (0224) 233 94 45