Arama

Kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Kripto varlık piyasası, hem ekonomik değeri hem de teknik derinliği olan bir konu olduğundan, yasada Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) da kilit rol üstleniyor.

TÜBİTAK, 2017 yılında kurduğu Blokzinciri Araştırma Laboratuvarı ile bu alanda akademik ve teknik birçok başarılı çalışmaya imza atmış, ekosistemi yakından tanıyan bir kurum olarak yasa kapsamında önemli görevler üstleniyor. Yasa içerisinde TÜBİTAK’a beş ayrı yerde atıf yapılırken, kurumun görevleri genel olarak teknik danışmanlık statüsünde olacak ve her türlü onay ve karar görevi Sermaye Piyasası Kurulu'na (SPK) verilecek.

TÜBİTAK’ın Görevleri

Yasa genelinde TÜBİTAK; teknik kriter belirleme, teknik rapor hazırlama, görüş iletme ve denetimlere katılma gibi görevler üstlenecek. Bu görevlerin tamamı SPK’nın talebi doğrultusunda gerçekleştirilecek ve teknik danışmanlık çerçevesinde olacak.

Lisans için Teknik Kriterleri TÜBİTAK Belirleyecek

Yasa kapsamında lisans başvurusunda bulunacak Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının (KVHS) sahip olması gereken teknik kriterleri TÜBİTAK belirleyecek. Bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı kapsamında belirlenecek bu teknik kriterlere uyan borsalar ve saklama kuruluşları lisans alabilecek.

Yenilikçi Teknolojilere Destek

Yasa kapsamında blokzinciri teknolojisi özel olarak desteklenmekte ve bu alandaki çalışmalar teşvik edilmektedir. Yeni nesil bir blokzinciri geliştiren teknoloji firmalarının ürettiği kripto varlıkların satış veya dağıtımı konusunda SPK’dan izin almasının önü açılmaktadır. TÜBİTAK, bu tür durumlarda projenin özgün blokzinciri altyapısında olup olmadığı konusunda teknik rapor hazırlama görevi üstlenecek.

TÜBİTAK’tan Görüş Alınacak

Platformlar, hangi kripto varlıkların listeleneceği ya da listeden çıkarılacağı konusunda kendileri hareket edecek olup, bu konuda merkezi bir otorite tarafından iyi-kötü şeklinde ayrım yapılmayacak. Zira böyle bir ayrım, kripto varlık ekosisteminin temel felsefesiyle bağdaşmamaktadır. Bunun yerine; platformlardan bir esas ve ilke belirlenmesi istenecek. TÜBİTAK, söz konusu esaslar belirlenirken uyulması gereken asgari teknik kriterler konusunda görüş verebilecek.

Bağımsız Denetim Yapılacak

Lisans alan KVHS’lerin denetimi bağımsız denetim firmaları tarafından yapılacak. Denetim esnasında bilgi sistemleriyle alakalı usul ve esaslar konusunda TÜBİTAK görüş iletebilecek ve SPK’nın talep etmesi durumunda denetimlere katılabilecek.

Blokzinciri Teknolojisi için Finansal Kaynak

Yasa kapsamında platformlar, faiz hariç gelirlerinin %1’ini SPK’ya, %1’ini ise TÜBİTAK’a aktaracak. Söz konusu finansal kaynak, Türkiye’de blokzinciri teknolojisinin yaygınlaşması ve bu alanda projelerin finanse edilmesinde kullanılacak.

Yeni yasa, kripto varlık piyasasının düzenlenmesi ve güvenliğinin sağlanması açısından önemli adımlar içerirken, TÜBİTAK’ın teknik bilgi ve birikiminden yararlanılarak ekosistemin gelişmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.

• Yarışmaya, Türkiye ve KKTC’de örgün ve açık öğretim sisteminde öğrenim gören tüm lise öğrencileri katılabilir.

• Yarışmaya her öğrenci yalnızca bir proje ile katılabilir ve her proje en çok üç öğrenci tarafından hazırlanır.

• Bir projede sadece bir danışman görev alabilir ve danışman birden fazla projeye danışmanlık yapabilir. Danışman için alan sınırlaması yoktur. Projede danışman olması zorunlu değildir.

• Yarışmaya başvurusu yapılacak bir projede yer alacak öğrenciler ile danışman arasında birinci derece yakınlık (anne/baba) ve çıkar ilişkisi/çatışması olarak kabul edilen bir ilişkinin olmaması gerekir.

• Yarışmaya başvurusu yapılacak bir projedeki öğrenciler ve danışman farklı okullardan olabilir.

• Yarışmaya  başvuracak öğrenciler, yarışma başvuru tarihinin son günü itibarıyla 20 yaşından gün almamış olmalıdır.

• Projelerin, öğrencilerin özgün düşüncelerinden kaynaklanması, kendileri tarafından şekillendirilmiş, danışarak ama kendi bilgi ve becerileri ile Proje Rehberinde belirtilen formatta ve sonlandırılmış olarak yarışmaya başvurusunun yapılması gerekir. Fikir aşamasında veya devam etmekte olan projelerle yarışmaya başvuru yapılmaz. Bu durumda olduğu tespit edilen projeler yarışmadan elenir.

• Yarışmaya daha önceki yıllarda başvurusu yapılmış projelerle başvuru yapılamaz. Bu kurala uymadığı tespit edilen projeler, hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

   

• Yarışmaya başvurusu yapılan bir projenin, yarışmanın son başvuru tarihinden önce aynı ya da benzer içerik/konu ve/veya aynı ya da farklı isimlerle herhangi bir proje yarışmasına başvurusunun yapıldığının tespit edilmesi durumunda proje hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

• Başvuru sistemine eksik, hatalı veya yanlış bilgi ve belge yüklenmesi, hazırlanan projenin halk sağlığı ve güvenliği için risk teşkil etmesi, omurgalılar üzerinde kesi yapılması, kan veya doku alınması, ağız ya da enjeksiyon yoluyla etkisi kesin olarak bilinmeyen tehlikeli ve yabancı madde verilmesi, sağlığı tehdit eden deneyler yapılması durumlarında proje hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

   

• Proje adı ve proje raporu dahil olmak üzere başvuru kapsamında sunulan tüm belgelerde herhangi bir kurum, kuruluş, firma, ticari ürün ya da marka öne çıkarılmamalıdır. Ayrıca; dil, din, ırk, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, siyasi görüş, felsefi inanç, ulusal ya da sosyal köken, doğum, ekonomik durum gibi sebeplerle ayrımcılık yapan, dışlayıcı veya rencide edici hiçbir ifade kullanılmamalıdır. Bu durumların tespit edilmesi halinde proje hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

• Hedef kitlesi, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumların paydaşlarından (öğrenci, veli, öğretmen, yönetici, personel vb.) oluşan araştırma projeleri için T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Araştırma Uygulama İzinleri Yönergesi kapsamında https://arastirmaizinleri.meb.gov.tr/ adresinde bulunan Araştırma Uygulama İzinleri Başvuru ve Değerlendirme Sistemi’ne yapılan başvuru sonucunda alınan Araştırma Uygulama İzin Belgesi ile projede kullanılan veri toplama araçları (test, anket, görüşme formu, vb.) TÜBİTAK Yönetim Bilgi Sistemine PDF formatında yüklenmelidir. 

• Projede kullanılan veri toplama aracı ve içeriği ile ilgili izin belgesi alınsa dahi, veri toplama aracının uygulanması konusunda katılımcıların gönüllülük esası dikkate alınmalıdır. Veri toplama aracının uygulanacağı kişilerden çalışmaya gönüllü olarak katıldıklarına dair yazılı izin/onam alınmalıdır. Hedef kitlesi 18 yaş altındaki öğrencilerden oluşan araştırma projelerinde veli izin/onam belgesi mutlaka alınmalıdır. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olmayan kurum/kuruluş vb. yerlerde yapılan araştırma projeleri için ise ilgili kurum/kuruluştan izin belgesi ile katılımcılardan katılımcı onam formu alınmalı ve izin/onam belgelerinin bir örneği sisteme yüklenmeli ve tüm izin/onamların alındığı bilgisine proje raporunda yer verilmelidir. İzin/onam belgeleri gerektiğinde/talep edildiğinde ibraz edilmelidir.

• Projeler başvuru yapılan ana alanda görevlendirilecek jüri tarafından değerlendirilecektir. Başvuru aşamasında yapılan ana alan ve tematik alan seçimlerinde başvuru süreci bittikten sonra değişiklik yapılamaz. Ana alan ve tematik alan seçiminde proje içeriği dikkate alınmalıdır. Ana alan ve tematik alan seçimi, proje sahiplerinin sorumluluğundadır.  Proje ana alanı, Projedeki ana amacı gerçekleştirmek için destek alınan diğer bilimsel alanlar dikkate alınarak seçilmemeli, projenin konusu ve nihai amacına göre seçilmelidir.

• Yarışmaya, Türkiye ve KKTC’de örgün ve açık öğretim sisteminde öğrenim gören tüm ortaokul öğrencileri katılabilir.

• Yarışmaya her öğrenci yalnızca bir proje ile katılabilir ve her proje en çok üç öğrenci tarafından hazırlanır.

• Bir projede sadece bir danışman görev alabilir ve danışman birden fazla projeye danışmanlık yapabilir. Danışman için alan sınırlaması yoktur. Projede danışman olması zorunludur.

• Yarışmaya başvurusu yapılacak bir projede yer alacak öğrenciler ile danışman arasında birinci derece yakınlık (anne/baba) ve çıkar ilişkisi/çatışması olarak kabul edilen bir ilişkinin olmaması gerekir.

• Yarışmaya başvuruda bulunacak bir projedeki öğrenciler ve danışman farklı okullardan olabilir.

• Projelerin, öğrencilerin özgün düşüncelerinden kaynaklanması, kendileri tarafından şekillendirilmiş, danışarak ama kendi bilgi ve becerileri ile Proje Rehberinde belirtilen formatta ve sonlandırılmış olarak yarışmaya başvurusunun yapılması gerekir. Fikir aşamasında veya devam etmekte olan projelerle yarışmaya başvuru yapılmaz. Bu durumda olduğu tespit edilen projeler yarışmadan elenir.

• Yarışmaya daha önceki yıllarda başvurusu yapılmış projelerle başvuru yapılamaz. Bu kurala uymadığı tespit edilen projeler, hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

• Yarışmaya başvurusu yapılan bir projenin, yarışmanın son başvuru tarihinden önce aynı ya da benzer içerik/konu ve/veya aynı ya da farklı isimlerle herhangi bir proje yarışmasına başvurusunun yapıldığının tespit edilmesi durumunda proje hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

• Başvuru sistemine eksik, hatalı veya yanlış bilgi ve belge yüklenmesi, hazırlanan projenin halk sağlığı ve güvenliği için risk teşkil etmesi, omurgalılar üzerinde kesi yapılması, kan veya doku alınması, ağız ya da enjeksiyon yoluyla etkisi kesin olarak bilinmeyen tehlikeli ve yabancı madde verilmesi, sağlığı tehdit eden deneyler yapılması durumlarında proje hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

• Proje adı ve proje raporu dahil olmak üzere başvuru kapsamında sunulan tüm belgelerde herhangi bir kurum, kuruluş, firma, ticari ürün ya da marka öne çıkarılmamalıdır. Ayrıca; dil, din, ırk, mezhep, milliyet, renk, cinsiyet, siyasi görüş, felsefi inanç, ulusal ya da sosyal köken, doğum, ekonomik durum gibi sebeplerle ayrımcılık yapan, dışlayıcı veya rencide edici hiçbir ifade kullanılmamalıdır. Bu durumların tespit edilmesi halinde proje hangi aşamada olursa olsun yarışmadan elenir.

• Hedef kitlesi, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumların paydaşlarından (öğrenci, veli, öğretmen, yönetici, personel vb.) oluşan araştırma projeleri için T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Araştırma Uygulama İzinleri Yönergesi kapsamında https://arastirmaizinleri.meb.gov.tr/ adresinde bulunan Araştırma Uygulama İzinleri Başvuru ve Değerlendirme Sistemi’ne yapılan başvuru sonucunda alınan Araştırma Uygulama İzin Belgesi ile projede kullanılan veri toplama araçları (test, anket, görüşme formu, vb.) TÜBİTAK Yönetim Bilgi Sistemine PDF formatında yüklenmelidir. 

• Projede kullanılan veri toplama aracı ve içeriği ile ilgili izin belgesi alınsa dahi, veri toplama aracının uygulanması konusunda katılımcıların gönüllülük esası dikkate alınmalıdır. Veri toplama aracının uygulanacağı kişilerden çalışmaya gönüllü olarak katıldıklarına dair yazılı izin/onam alınmalıdır. Hedef kitlesi 18 yaş altındaki öğrencilerden oluşan araştırma projelerinde veli izin/onam belgesi mutlaka alınmalıdır. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olmayan kurum/kuruluş vb. yerlerde yapılan araştırma projeleri için ise ilgili kurum/kuruluştan izin belgesi ile katılımcılardan katılımcı onam formu alınmalı ve izin/onam belgelerinin bir örneği sisteme yüklenmeli ve tüm izin/onamların alındığı bilgisine proje raporunda yer verilmelidir. İzin/onam belgeleri gerektiğinde/talep edildiğinde ibraz edilmelidir.

• Projeler başvuru yapılan ana alanda görevlendirilecek jüri tarafından değerlendirilecektir. Başvuru aşamasında yapılan ana alan ve tematik alan seçimlerinde başvuru süreci bittikten sonra değişiklik yapılamaz. Ana alan ve tematik alan seçiminde proje içeriği dikkate alınmalıdır. Ana alan ve tematik alan seçimi, proje sahiplerinin sorumluluğundadır. Proje ana alanı, Projedeki ana amacı gerçekleştirmek için destek alınan diğer bilimsel alanlar dikkate alınarak seçilmemeli, projenin konusu ve nihai amacına göre seçilmelidir.

Avrupa Araştırma Konseyi (European Research Council – ERC), öncül bilimsel araştırma projelerine sağladığı fonlarla bilimsel mükemmeliyeti desteklemeye devam ediyor. ERC’nin Ufuk Avrupa Programı kapsamında açtığı 2024 Consolidator Grant çağrısında, Türkiye’den iki araştırmacı toplam 3,6 milyon Avro bütçe ile desteklenmeye hak kazandı.

Bu başarı, Erciyes Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mustafa Serdar Önses ve İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi’nden Doç. Dr. Serhat Tozburun’un çığır açıcı projeleri ile geldi. ERC öncül araştırma projelerini yürütebilecek araştırmacıları Bilimsel Mükemmellik kriterlerine göre dünya çapında bir panel değerlendirmesi ile seçerek fonluyor.

İlk Kez İstanbul ve Ankara Dışındaki Kurumlardan Araştırmacılar Desteklendi

Bu çağrıyla birlikte ilk defa İstanbul ve Ankara dışındaki iki farklı şehirde yer alan ev sahibi kurumlardan sunulan proje ERC tarafından desteklenmeye hak kazandı. Bu önemli gelişme, Türkiye’de araştırma ekosisteminin bölgesel çeşitliliğini artırmaya yönelik çalışmalara ışık tutuyor.

Her iki araştırmacının proje önerisi, TÜBİTAK ERC Baş Araştırmacı Geliştirme Programı (EBAG) kapsamında başvuru sürecinde desteklendi. Bu program, uluslararası düzeyde rekabetçi araştırmalar yürütebilecek yetenekli bilim insanlarını teşvik etmeyi amaçlıyor.

Desteklenen Projeler

Prof. Dr. Mustafa Serdar ÖNSES

• Proje Adı: WETDNA

• Konu: DNA kullanarak yüzey ıslatma özelliklerini kontrol eden yenilikçi bir yöntem geliştirmek. Bu proje, akıllı kaplamalar, giyilebilir sensörler ve tıbbi teşhis gibi birçok alanda yenilikçi çözümler sunma potansiyeline sahip.

• Ev Sahibi Kurum: Erciyes Üniversitesi

• Bütçe: 2 milyon Avro

• Süre: 60 ay
  Prof. Dr. Önses, 2014 yılında TÜBİTAK 2232 programı ile yurda dönmüş, TÜBA GEBİP ve TÜBİTAK Teşvik Ödülleri gibi prestijli ödüller almıştır.

• Prof. Dr. Mustafa Serdar ÖNSES, WETDNA Projesi ile karmaşık yüzey ıslatma özelliklerini kontrol etmek için genetik bilgi taşıyıcısı olan DNA'yı kullanarak yeni bir yaklaşım keşfetmeyi hedefliyor. DNA güdümlü ıslatma olaylarını yöneten ilkelerin anlaşılmasının, kodlanmış yüzeyler, akıllı kaplamalar, sahtecilik önleyicilik, giyilebilir sensörler ve tıbbi teşhis gibi bir dizi alan ve teknoloji için yüksek temel ve uygulama değeri olan fiziksel, kimyasal ve biyolojik bilimlerin arayüzünde bilgi üretmesi beklenmektedir. 

Doç. Dr. Serhat TOZBURUN

• Proje Adı: CLARISURGE

• Konu: Sindirim sistemi hastalıklarının erken tedavisi için yüzeysel doku lezyonlarını güvenli bir şekilde tedavi edebilen yeni nesil bir endoskop başlığı geliştirmek. Bu teknoloji, geniş alanların tek seferde görüntülenmesi ve tedavi edilmesine olanak tanıyor.

• Ev Sahibi Kurum: İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi

• Bütçe: 1,6 milyon Avro
  Doç. Dr. Tozburun, geçmişte MSCA programı ile fonlanmış ve TÜBA GEBİP BAGEP ibi prestijli ödüller almıştır.

• Sindirim sistemi organlarında birçok hastalık genellikle iç yüzeyde başlamaktadır; örneğin, yemek borusu, mide ve bağırsakla ilgili birçok kanser, anormal yüzeysel doku (prekanseröz mukozal lezyon) olarak başlar ve sonra daha derin doku yapılarına yayılmaktadır. Bu nedenle, anormal yüzeysel dokuların erken bir aşamada tedavi edilmesi kritik öneme sahiptir. Doç. Dr. Serhat TOZBURUN ve ekibinin geliştirdiği teknoloji, yüzeysel lezyonları sağlıklı dokulardan negatif basınçla ayıran, geri döndürülemez elektroporasyonla yakmadan yok eden, lezyonları görüntülemeye olanak tanıyan ve geniş alanların tek seferde tedavi edilmesini sağlayan yenilikçi bir endoskop başlığı sunmaktadır. Proje tamamlandığında, tarama ve tedaviye yönelik yeni nesil bir endoskopi başlığı geliştirilecek, klinik öncesi çalışmalarla prekanseröz lezyonların tedavisinde çığır açıcı önemli bir adım atılacak ve endoskopi alanında uzman insan kaynağı yetiştirilmesine katkı sağlanacaktır. 

ERC Programı’ndaki Türkiye Başarıları

ERC programı, 2007 yılından bu yana Türkiye’de tamamlanan veya yürümekte olan toplamda 38 projeye destek sağladı. Türk bilim insanlarının rekabetin yoğun olduğu bu programda elde ettiği başarılar, Türkiye’nin bilimsel araştırmalar konusundaki yetkinliğini bir kez daha gözler önüne seriyor.

ERC hakkında daha fazla bilgi almak ve sorularınızı iletmek için ncperc@tubitak.gov.tr adresinden bize ulaşabilirsiniz.