Arama

TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı

2244 Sanayi Doktora Programı

Tel: 444 66 90
E-posta: bideb2244@tubitak.gov.tr

TÜBİTAK Teknoloji Hazırlık Seviyesi Belirleme Metodolojisi

Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) değerlendirmesi bilim, teknoloji ve yenilik (BTY) sistemlerinde teknolojilerin mevcut seviyesinin belirlenmesi, proje başvurularının doğru aktör/destek mekanizmalarına yönlendirilmesi ve böylelikle kaynakların etkin, hedef odaklı kullanımını sağlaması açısından önem kazanan bir süreçtir.

TÜBİTAK’ın “akademik ve endüstriyel Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine destek vermesi” ve “belirlenen ulusal önceliklere hizmet eden Ar-Ge çalışmalarını gerçekleştirmesi” görevleri göz önünde bulundurulduğunda, kendi süreçlerinde kullanmak amacıyla bir Teknoloji Hazırlık Seviyesi belirleme metodolojisi oluşturması gerekliliği ortaya çıkmıştır.

2018 yılında TÜBİTAK Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Dairesi (BTYPD) tarafından ülkemize özgü  “Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) Belirleme Soru Setleri” ve “Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) Hesaplama Metodolojisi” geliştirilmiştir.  THS belirleme metodolojisi geliştirme çalışması ilgili ulusal ve uluslararası akademik literatür taraması yapılarak elde edilen bilgiler; ülkemizdeki yasal düzenlemeler ve ilgili mevzuatların incelenmesi, BTY ekosistemi içerisindeki aktörler ve alan bazlı olarak yetkin akademisyenler ile araştırmacıların görüşlerinin alınması ve tüm girdiler sonucunda soru setlerinin oluşturulması aşamalarından oluşmaktadır.

Geliştirilen Teknolojik Hazırlık Seviyesi (THS) soru setlerinin kullanılmasıyla, TÜBİTAK tarafından desteklenen Ar-Ge ve Yenilik projelerinin teknolojik ilerlemeyi sağlama başarısı ve seviyelerinin ölçülebilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda THS soru setlerinin Ar-Ge yenilik destekleri süreçlerine entegrasyonu, “beklenen” (ex-ante) ve “gerçekleşen” (ex-post) etki analizlerinin gerçekleştirilmesine yönelik önemli bir adımdır.

THS soru setleri; ürün ve teknolojilerin geliştirilme safhaları, yasal izin prosedürleri ve mevzuatları göz önünde bulundurulduğunda, sektörel olarak farklılaşmaktadır.

Yaygın olarak kullanılan THS soru ve tanımları çok genel, mühendislik ve donanım odaklıdır. Teknolojilerin kendilerine has yapısı ve geliştirme aşamalarındaki farklılıklar göz önüne alınarak TÜBİTAK BTYPD tarafından Genel-Mühendislik-Sistem Geliştirme, Yazılım, Sağlık Sektörü Tıbbi Cihaz Geliştirme, Sağlık Sektörü İlaç ve Tedavi Geliştirme, Sağlık Sektörü Tanı ve Tanı Kiti Geliştirme, Tarım ve Hayvancılık Tarla ve Bahçe Biyoteknolojisi, Tarım ve Hayvancılık Bitki Koruma ve Toprak Besleme ve Tarım ve Hayvancılık Hayvan Yetiştirme\Besleme olmak üzere toplam 8 farklı THS soru seti oluşturulmuştur. Hazırlanan THS metodolojisi ve soru setleri ilk kez TÜBİTAK 2020-1 dönemi başvuru süreçlerine entegre edilmeye başlanmıştır.

Soru grupları her bir THS için oluşturulduktan sonra bazı teknik terimleri anlaşılır hale getirmek adına “Terimler Sözlüğü” oluşturulmuştur. THS sorularını cevaplayacak kişilere yol gösterici nitelikte olan bu sözlüğe aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:

TÜBİTAK süreçlerinde kullanılması planlanan THS belirleme metodolojisinde 6’lı skala benimsenmiş olup; her bir soru için tamamlanma yüzdesi belirlenirken, rakam seçtirmek yerine tamamlanma oranı işaretlenmektedir (Şekil 1).

Şekil 1. THS Belirlemeye Yönelik Sorulan Sorularda Tamamlanma Derecesi Ölçümü

Her bir soru için tamamlanma oranı elde edildikten sonra söz konusu THS’de kaç soru varsa soruların tamamlanma yüzdeleri toplanarak soru sayısına bölünmektedir.

Teknoloji Hazırlık Seviyelerine ilişkin tüm Ar-Ge adımları göz önünde bulundurularak, ilgili mevzuatlara ve standartlara uygun bir şekilde hazırlanan soru gruplarının hesaplama yönetimde her bir soruya eşit ağırlık verilmektedir. %80 tamamlanma oranını geçen THS tamamlanmış kabul edilmektedir. Projenin teknoloji hazırlık seviyesi belirlenirken tamamlanmamış herhangi bir THS varsa o seviyeden sonraki THS’lerin tamamlanıp, tamamlanmamış olması projenin THS’sine etki etmemektedir.

Eksik kalan ilk THS’den önceki tamamlanmış son THS o projenin THS’si olarak belirlenmektedir. Örnek vermek gerekirse; bir proje THS 1, THS 2 ve THS 4 ü tamamlamış ancak THS 3 tamamlanmamış gözüküyorsa, projenin THS’si 2 olarak belirlenmektedir (Şekil 2).

Şekil 2. THS Belirleme Örneği

THS belirleme araçları bir araya getirildiğinde her bir THS özelinde tanımlar, soru grupları, her bir faaliyetin tamamlanma seviyesi ve gerçekleştirilen faaliyetin proje dahilinde/dışında olma durumu bir excel dosyasına aktarılarak hesaplama yöntemi formülleştirilmiş ve otomatik THS hesaplama aracı excel formatında kullanıma sunulmuştur.

THS Soru Setleri Nasıl Doldurulmalıdır?

Aşağıdaki dosyada farklı sekmelerde verilen THS soru setlerinden proje başvurunuzun konusuna veya projenize en uygun olduğunu değerlendirdiğiniz 1 seti doldurmanız beklenmektedir. Soru seti, proje başvuru aşamasında konunun halihazırdaki seviyesi için 1 set, proje sonucunda hedeflenen seviye için 1 set olarak doldurulmalıdır. Projenizin konusunda önceden sizin ve/veya başka bir araştırma grubunun tamamladığı çalışmalarla ilgili sorulara “tamamlandı” seçeneğini işaretleyebilirsiniz. Başvuru esnasında talep edilen “hedeflenen teknolojik hazırlık seviyesi” proje dahilinde yürüteceğiniz çalışmalar ve planlamanız ışığında bu teknolojiyi projenizin bitiminde hangi THS'ye ilerletmeyi öngördüğünüze dairdir. Hedeflenen THS'den kasıt, proje dahilinde yürüteceğiniz çalışmalar neticesinde hangi THS'ye ulaşmış olmayı hedeflediğinize dair sizin öngörünüzdür.

Hesaplamanın doğru olabilmesi için seçilen THS setindeki tüm sorulara "X" (büyük x harfi) işareti ile cevap verilmesi gerekmektedir. Ortalama tamamlanma yüzdesi 80 ve üzeri olan son THS; projenin teknolojik hazırlık seviyesi olarak kabul edilmektedir. X olarak işaretlenen tamamlanma oranlarına göre teknolojik hazırlık seviyesi, soru setinin en sağ ve en yukarıdaki kutucuğunda otomatik olarak hesaplanmaktadır.

TÜBİTAK burs ve destek programlarının yürütüldüğü sistemler ile ülkemizin bilimsel ve teknolojik yetkinliğinin artırılmasına katkı sağlamak üzere geliştirilen uygulamaları içeren "Hizmet Standartları" tablosu aşağıda sunulmaktadır. Tamamlanma süresi yalnızca başvuru için gerekli maksimum süreyi ifade edecek biçimde belirtilmiştir.  

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal, Yönetim Konseyi Başkanlığı’nı yürüttüğü En Az Gelişmiş Ülkeler (EAGÜ) için Birleşmiş Milletler Teknoloji Bankası (BMTB) 2024 Ara Dönem Konsey Toplantısı öncesinde Birleşmiş Milletler Denize Kıyısı Olmayan Ülkeler ve Küçük Ada Devletleri Yüksek Temsilciliği (UNOHRLLS) sorumlusu BM Genel Sekreter Yardımcısı Rebab Fatima ile TÜBİTAK Gebze yerleşkesinde bir araya geldi. 

BM Teknoloji Bankası Direktörü Deodat Maharaj’ın da katıldığı toplantıda Rabab Fatima, Teknoloji Bankası’na olan maddi ve idari katkılarımızdan dolayı Ülkemize müteşekkir olduğunu yeniden dile getirdi. Toplantıda ayrıca BMTB ile TÜBİTAK tarafından hali hazırda yürütülmekte olan ortak projelerdeki gelişmeler ve yeni kaynak bulunmasına yönelik yapılması gereken çalışmalar istişare edildi. 

Prof. Dr. Hasan MANDAL’ın Konsey Başkanı olarak katılım sağladığı Teknoloji Bankası Yönetim Konseyi Toplantısı'nda, BMTB'nin 2024 yılı ilk yarısı faaliyetleri değerlendirildi ve BMTB’nin 2025-2027 Stratejik Planı ile ilgili hazırlıklar ve çalışmalar ele alındı. 

26 Temmuz 2024 tarihinde BMTB ve UNOHRLLS tarafından düzenlenen “EAGÜ’lerin Ulusal Temas Noktaları Yıllık Toplantısı” için ülkemizde bulunan EAGÜ temsilcileri, TÜBİTAK Gebze Yerleşkesini ziyaret etti. 

Sürdürülebilir kalkınma ve gelişme için EAGÜ’lerin ihtiyaçları kapsamında yürütülebilecek faaliyetlere değinilen toplantıda, merkez ve enstitülerimizin yürüttüğü bilimsel ve teknolojik faaliyetler hakkında bilgiler katılımcılarla paylaşıldı. 

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal küresel zorluklar ve çözüm yöntemi önerilerini paylaştığı bir sunum yaptı. Mandal sunumda, küresel sorunların çözümünde tüm dünyanın olduğu gibi EAGÜ’lerin de BTY çalışmalarına ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Bu çalışmalarda Kurumumuzun kendilerine verebileceği desteklere de değinilen sunumda özellikle Kurumumuz tarafından geliştirilen teknolojiler ve yapılan çalışmalar kapsamında EAGÜlere destek vermeye açık olunduğu belirtildi. Prof. Mandal EAGÜ’ler ile iş birliğine ve teknoloji transferine olumlu baktıklarını ifade ederek, küresel teknolojik kalkınma için birlikte geliştirme ve birlikte başarmanın önemine dikkat çekti.

Yapılan sunumlardan sonra TÜBİTAK Enstitü ve Merkezlerinde EAGÜ’lerin ilgi alanlarında giren laboratuvarlara ziyaretler gerçekleştirildi. TÜBİTAK araştırmacıları tarafından EAGÜ temsilcilerine TÜBİTAK tarafından geliştirilen teknolojiler ve Ar-Ge çalışmaları hakkında bilgiler verildi. 

2244-Sanayi Doktora Programının amacı, sanayide ihtiyaç duyulan doktora derecesine sahip nitelikli insan kaynağının üniversite-sanayi işbirliği ile yetiştirilmesi, sanayide doktoralı araştırmacı istihdamının teşvik edilmesi ve üniversite/araştırma altyapısı - sanayi işbirliğinin geliştirilmesidir.

Çağrı duyurusuna ulaşmak için aşağıdaki görsele tıklayınız.