Arama

TÜBİTAK Destekleri ile Sağlanan Teknolojik İlerleme Analizi

TÜBİTAK’ın 2012-2017 yılları arasında desteklediği Ar-Ge ve yenilik projeleri temelinde önceki dönem hedeflenen kritik ürün/teknolojilere ilişkin gelinen teknolojik hazırlık seviyesinin, fikri/sınai mülkiyet hakları birikiminin, proje çıktılarının ürünleşme/ticarileşme süreçlerinin ve bu süreçleri destekleyecek konulara ilişkin deneyimlerin belirlenmesine ilişkin olarak, söz konusu dönemdeki ilgili destek programlarının proje yürütücülerine 2019 yılında kapsamlı bir anket çalışması yapılmıştır. Anket,  aşağıdaki destek programlarından Ar-Ge ve yenilik desteği almış proje yürütücülerine iletilmiştir:

• TÜBİTAK 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı 
• TÜBİTAK 3501 - Kariyer Geliştirme Programı 
• TÜBİTAK 1003 - Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı 
• TÜBİTAK 1005 - Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı 
• TÜBİTAK 1501 - Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı
• TÜBİTAK 1505 - Üniversite-Sanayi İşbirliği Destek Programı
• TÜBİTAK 1507 - TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı
• TÜBİTAK 1511 - Öncelikli Alanlar Araştırma Teknoloji Geliştirme ve Yenilik Projeleri Destekleme Programı

1.  Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Yetkinliği Boyutu (%15)

1.1.  Bilimsel Yayın Sayısı (%2,5)

InCites Dergi Etki Değerinde ilk %75’lik Dilime Giren Bilimsel Yayın Sayısı | 2021

InCites veri tabanında üniversitelerin dergi etki değerinde ilk %75’lik dilimde yer alan (Q1, Q2 ve Q3) yayınları değerlendirmeye alınmıştır (1000 yazar üstü yayınlar %10 ağırlıkla dâhil edilmiştir).

Kaynak: InCites

1.2.   Atıf Sayısı (%3,5)

InCites Dergi Etki Değerinde ilk %75’lik Dilime Giren ve 2017-2021 Yılları Arasında Yayınlanan Bilimsel Yayınlara Yapılan Atıf | 2021

InCites veri tabanında üniversitelerin dergi etki değerinde ilk %75’lik dilimde yer alan (Q1, Q2 ve Q3) yayınlarının aldığı atıflar değerlendirmeye alınmıştır. 2017-2021 yılları arasında dergi etki değerinde ilk %75’lik dilimde yer alan bilimsel yayınlara 2021 yılında yapılan atıflar değerlendirilmektedir (1000 yazar üstü yayınlar %10 ağırlıkla dâhil edilmiştir).

Kaynak: InCites

1.3.  Proje Sayısı (%2)

Ar-Ge ve Yenilik Destek Programlarından Alınan Proje Sayısı | 2021

Kamu tarafından Ar-Ge ve Yenilik Programları kapsamında desteklenen projeler değerlendirmeye alınmaktadır. Tüm kamu kurumu projeleri eşit ağırlıkla değerlendirilmektedir.

Kaynak: Kamu Kurumları Ar-Ge ve Yenilik Destekleri

1.4.  Proje Fon Tutarı (%3)

Ar-Ge ve Yenilik Destek Programlarından Alınan Fon Tutarı | 2021

Kamu tarafından Ar-Ge ve Yenilik Programları kapsamında desteklenen projelerden elde edilen fon tutarları değerlendirmeye alınmaktadır. Tüm kamu kurumu projeleri eşit ağırlıkla değerlendirilmektedir.

Kaynak: Kamu Kurumları Ar-Ge ve Yenilik Destekleri ​​​​​​​

1.5. Ödül Sayısı (%1,5)

Ulusal ve Uluslararası Bilim Ödülü Sayısı | 2019, 2020, 2021

TÜBİTAK Bilim, Teşvik ve TWAS Teşvik ödülleri, TÜBA Akademi Ödülleri, Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı kapsamında verilen ödüller, TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve TÜBA-Fuat Sezgin Ödülleri, YÖK Üstün Başarı Ödülü ile Çerçeve Programları / H2020 programları kapsamında ödül olarak sayılan ERC ve IF projeleri değerlendirmeye alınmaktadır. Tüm ödüller eşit ağırlıkla değerlendirilmektedir.

Kaynak: TÜBA, TÜBİTAK, YÖK​​​​​​​

1.6.  Doktora Mezun Sayısı (%2,5)

Doktora Mezun Sayısı | 2021

Üniversitelerin ilgili yılda verdiği doktora mezunu sayıları dikkate alınmaktadır.

Kaynak: YÖK

2. Fikri Mülkiyet Havuzu Boyutu (%20)​​​​​​​

2.1.  Ulusal Patent Belge Sayısı (%5,2)

Ulusal Patent Belge Sayısı | 2019, 2020, 2021

Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş, üniversite ya da öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) başvuru veya buluş sahibi olduğu patent sayısı dikkate alınmaktadır.

Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, YÖK​​​​​​​

2.2.  Ulusal Faydalı Model Belge Sayısı (%3)

Ulusal Faydalı Model Belge Sayısı | 2019, 2020, 2021

Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş, üniversite ya da öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) başvuru veya buluş sahibi olduğu faydalı model sayısı değerlendirilmektedir.

Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, YÖK​​​​​​​

2.3. Uluslararası Patent Başvuru Sayısı (%5)

Açık Erişimli Veri Tabanlarında Yayınlanan Uluslararası Patent Başvuru Sayısı | 2019, 2020, 2021

TÜRKPATENT, EPO, WIPO ve diğer ülkelere yapılan, üniversite ya da öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) başvuru veya buluş sahibi olduğu uluslararası patent başvuru sayısı dikkate alınmaktadır. Aynı patent ailesi içinde bulunan patent başvuruları tek bir başvuru olarak sayılmaktadır.

Kaynak: Üniversiteler*

*Üniversitelerden toplanan beyanların açık erişimli veri tabanları üzerinden kontrolleri gerçekleştirilir.​​​​​​​

2.4. Uluslararası Patent Belge Sayısı (%6,8)

Açık Erişimli Veri Tabanlarında Yayınlanan Uluslararası Patent Belge Sayısı | 2019, 2020, 2021

TÜRKPATENT, EPO, WIPO ve diğer ülkelere yapılan, üniversite ya da öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) başvuru veya buluş sahibi olduğu uluslararası patent belge sayısı dikkate alınmaktadır. Aynı patent ailesi içinde bulunan patent belgeler tek bir belge olarak sayılmaktadır.

Kaynak: Üniversiteler*

*Üniversitelerden toplanan beyanların açık erişimli veri tabanları üzerinden kontrolleri gerçekleştirilir.

3. İşbirliği ve Etkileşim Boyutu (%25)​​​​​​​

3.1. Sanayi İşbirlikli Proje Sayısı (%5)

Üniversite-Sanayi İşbirliği ile Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı | 2021

Kamu tarafından Ar-Ge ve Yenilik Programları kapsamında desteklenen ve sanayi işbirliği içeren (ortaklık, hizmet alımı vb.) projeler değerlendirilmektedir. Tüm kamu kurumu projeleri eşit ağırlıkla değerlendirmeye alınmaktadır. Sanayi kontratlı projeler kapsam dışında tutulmuştur.

Kaynak: Kamu Kurumları Ar-Ge ve Yenilik Destekleri​​​​​​​

3.2. Sanayi İşbirlikli Proje Fon Tutarı (%6)

Üniversite-Sanayi İşbirliği ile Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projelerinden Alınan Fon Tutarı | 2021

Kamu tarafından Ar-Ge ve Yenilik Programları kapsamında desteklenen ve sanayi işbirliği içeren (ortaklık, hizmet alımı vb.) projelerden elde edilen fon tutarı değerlendirilmektedir. Tüm kamu kurumu projeleri eşit ağırlıkla değerlendirmeye alınmaktadır. Sanayi kontratlı projeler kapsam dışında tutulmuştur

Kaynak: Kamu Kurumları Ar-Ge ve Yenilik Destekleri ​​​​​​​

3.3.  Uluslararası İşbirlikli Proje Sayısı (%5)

Uluslararası İşbirliği ile Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projeleri Sayısı | 2021

Kamu kurumları tarafından Ar-Ge ve Yenilik Programları kapsamında desteklenen ve uluslararası işbirliği içeren projeler, HORIZON 2020 kapsamında desteklenen projeler ile IPA kapsamında desteklenen Ar-Ge ve yenilik içerikli projeler değerlendirilmektedir. Tüm projeler eşit ağırlıkla değerlendirmeye alınmaktadır.

Kaynak: Kamu Kurumları Ar-Ge ve Yenilik Destekleri​​​​​​​

3.4. Uluslararası İşbirlikli Proje Fon Tutarı (%6)

Uluslararası İşbirliği ile Yapılan Ar-Ge ve Yenilik Projelerinden Alınan Fon Tutarı | 2021

Kamu kurumları tarafından Ar-Ge ve Yenilik Programları kapsamında desteklenen ve uluslararası işbirliği içeren projeler, HORIZON 2020 kapsamında desteklenen projeler ile IPA kapsamında desteklenen Ar-Ge ve yenilik içerikli projelerden elde edilen fon tutarı değerlendirilmektedir. Tüm projeler eşit ağırlıkla değerlendirmeye alınmaktadır.

Kaynak: Kamu Kurumları Ar-Ge ve Yenilik Destekleri​​​​​​​

3.5.  Dolaşım Sayısı (%1,44)

Dolaşımdaki Öğretim Üyesi / Öğrenci Sayısı | 2021

Dolaşım programları kapsamında veri yılında en az 30 gün dolaşımda olan öğretim elemanı (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) ve öğrenci sayısı dikkate alınmaktadır.

Kaynak: TÜBİTAK, Ulusal Ajans, YÖK​​​​​​​

3.6.  TÜBİTAK Sanayi Doktora Programı Öğrenci Sayısı  (%1,56)

TÜBİTAK 2244 - Sanayi Doktora Programına Kayıtlı Öğrenci Sayısı | 2021

Üniversitelerin TÜBİTAK 2244 - Sanayi Doktora Programı kapsamında desteklenen kayıtlı öğrenci sayıları değerlendirmeye alınmaktadır.

Kaynak: TÜBİTAK

4. Ekonomik ve Toplumsal Katkı Boyutu (%40)​​​​​​​

4.1.  Akademisyen Firma Sayısı (%5,68)

Akademisyenlerin Sahip ya da Ortak Olduğu Teknopark / TEKMER / Kuluçka Merkezindeki Faal Firma Sayısı | 2021

Öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) sahip ya da ortak olduğu, Teknoparklarda / TEKMERlerde / Kuluçka Merkezlerinde bulunan veya TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BiGG) ile kurulan veya patent tabanlı firmalar içerisinden ilgili yılda net satış geliri 200.000 TL’nin üzerinde olan firmalar kapsanmaktadır. Net satış geliri bilgileri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından sağlanmaktadır.

Kaynak: Üniversiteler*, Teknoparklar*, KOSGEB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı

*Üniversiteler ve teknoparklardan toplanan beyanlar için Ticaret Sicil Gazetesi aracılılığıyla ortaklık/sahiplik kontrolü, YÖK aracılığı ile üniversite ilişki kontrolü ve Hazine ve Maliye Bakanlığı aracılığı ile net satış geliri kontrolü gerçekleştirilir.​​​​​​​

4.2.  Öğrenci/Mezun Firma Sayısı (%7,57)

Üniversite Öğrencilerinin ya da Son Beş Yıl İçinde Mezun Olan Kişilerin Sahip ya da Ortak Olduğu Teknopark/ TEKMER / Kuluçka Merkezindeki Faal Firma Sayısı | 2021

Üniversite öğrencilerinin ya da son 5 yıl içerisinde mezun olmuş kişilerin sahip ya da ortak olduğu, Teknoparklarda / TEKMER’lerde / Kuluçka Merkezlerinde bulunan veya TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BiGG) ile kurulan veya patent tabanlı firmalar  içerisinden ilgili yılda net satış geliri 200.000 TL’nin üzerinde olan firmalar kapsanmaktadır. Net satış geliri bilgileri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından sağlanmaktadır.

Kaynak: Üniversiteler*, Teknoparklar*, KOSGEB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı

*Üniversiteler ve teknoparklardan toplanan beyanlar için Ticaret Sicil Gazetesi aracılılığıyla ortaklık/sahiplik kontrolü, YÖK aracılığı ile üniversite ilişki kontrolü ve Hazine ve Maliye Bakanlığı aracılığı ile net satış geliri kontrolü gerçekleştirilir.​​​​​​​

4.3.  Akademisyen Firmalarının Net Satış Geliri (%7,57)

Akademisyen Firmalarının Net Satış Geliri | 2021

Öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) sahip ya da ortak olduğu, Teknoparklarda / TEKMER’lerde / Kuluçka Merkezlerinde bulunan veya TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BiGG) ile kurulan veya patent tabanlı firmalar içerisinden net satış geliri 200.000 TL’nin üzerinde olan firmaların yılsonu net satış gelirleri değerlendirmeye alınmaktadır. Net satış geliri bilgileri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından sağlanmaktadır.

Kaynak: Üniversiteler*, Teknoparklar*, KOSGEB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı

*Üniversiteler ve teknoparklardan toplanan beyanlar için Ticaret Sicil Gazetesi aracılılığıyla ortaklık/sahiplik kontrolü, YÖK aracılığı ile üniversite ilişki kontrolü ve Hazine ve Maliye Bakanlığı aracılığı ile net satış geliri kontrolü gerçekleştirilir.​​​​​​​

4.4.  Öğrenci/Mezun Firmalarının Net Satış Geliri (%10,41)

Üniversite Öğrencilerinin ya da Son Beş Yıl İçinde Mezun Olan Kişilerin Firmalarının Net Satış Geliri | 2021

Üniversite öğrencilerinin ya da son 5 yıl içerisinde mezun olmuş kişilerin sahip ya da ortak olduğu, Teknoparklarda / TEKMER’lerde / Kuluçka Merkezlerinde bulunan veya TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BiGG) ile kurulan veya patent tabanlı firmalar  içerisinden net satış geliri 200.000 TL’nin üzerinde olan firmaların yılsonu net satış gelirleri değerlendirmeye alınmaktadır. Net satış geliri bilgileri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından sağlanmaktadır.

Kaynak: Üniversiteler*, Teknoparklar*, KOSGEB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı

*Üniversiteler ve teknoparklardan toplanan beyanlar için Ticaret Sicil Gazetesi aracılılığıyla ortaklık/sahiplik kontrolü, YÖK aracılığı ile üniversite ilişki kontrolü ve Hazine ve Maliye Bakanlığı aracılığı ile net satış geliri kontrolü gerçekleştirilir.​​​​​​​

4.5.  Lisanslanan Patent ve Faydalı Model Sayısı (%3,78)

Lisanslanan Patent ve Faydalı Model Sayısı | 2019, 2020, 2021

Lisanslama işlemi Türkpatent siciline kaydettirilmiş üniversite ya da öğretim elemanlarının (Prof.Dr. / Doç.Dr. / Dr. Öğr. Üyesi, vb.) buluş veya başvuru sahibi olduğu ya da Patent Tabanlı Teknoloji Transferi Destekleme Çağrısı kapsamında lisanslanan ya da devredilen patent, faydalı model ve tasarım sayısı değerlendirilmeye alınmaktadır.

Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu ve TÜBİTAK​​​​​​​

4.6.  BiGG Firma Sayısı (%3)

TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BiGG) ile kurulan firma sayısı | 2021

Üniversitelerin TÜBİTAK 1512 - Teknogirişim Sermayesi Desteği Programı (BiGG) kapsamında desteklenen proje sayısı değerlendirmeye alınmaktadır.

Kaynak: TÜBİTAK​​​​​​​

4.7.  4004-4005 Proje Sayısı (%2)

TÜBİTAK 4004 Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları Destekleme Programı ve TÜBİTAK 4005 Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Destekleme Programı kapsamında desteklenen proje sayısı | 2021

Üniversitelerin TÜBİTAK 4004 Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları Destekleme Programı ve TÜBİTAK 4005 Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Destekleme Programı kapsamında desteklenen proje sayısı değerlendirmeye alınmaktadır.

Kaynak: TÜBİTAK

Göstergelerin Ağırlıklandırılması ve Toplanması

Ağırlıklandırma göstergeleri toplamadan önce göstergelerin ölçülmek istenen konudaki önemine göre değerlerini gösteren rakamlardır. Bu çalışmada ağırlıklar belirlenirken politika öncelikleri ve uzman görüşleri baz alınmıştır. Kullanılan ağırlıklara ilişkin bilgiye “Gösterge Seti ve Ağırlıklandırma” bölümünden ulaşılabilir. Her bir üniversitenin ilgili gösterge değeri ağırlığı ile çarpılmış ve sonuçlar toplanarak nihai puanlar hesaplanmıştır.

Misyonumuz

Sürdürülebilir bir gelecek için bilgi, teknoloji ve yenilik alanlarına yön vermek, paydaşlarla iş birliği içerisinde bu alanlarda çalışmalar yürütmek ve ekosistemi güçlendirmek

Vizyonumuz

Türkiye'nin milli teknoloji hamlesine liderlik eden kurum olmak

Çizilen grafiklerde yatay eksen (x ekseni) kalite göstergelerinden alınan puanı 0-60 arası değer alarak; dikey eksen (y ekseni) hacim göstergelerinden alınan puanı 0-40 arası değer alarak göstermektedir. Eksenler birbirlerini ortanca değerlerden kesmektedir. Yani yatay eksenin üzerinde yer alan veriler ortanca değerden daha yüksek hacim puanı; dikey eksenin sağında kalan veriler de ortanca değerden daha yüksek kalite puanı elde etmiştir.

Alan yetkinlik grafiklerinin okunması ve yorumlanması:

Araştırma alanları bazında üniversitelerin yetkinlik puanlarını gösteren grafiklerde her bir nokta bir üniversiteyi temsil etmektedir. Alan grafiklerinde ülkemiz üniversiteleri 11 gösterge bazında birbiriyle kıyaslanmış; her göstergede bulunan değerler en yüksek veri 100 olacak şekilde normalize edilmiştir. Hacim ve kalite göstergeleri ilgili ağırlıklarla çarpılarak hacim için 0-40 arası; kalite için ise 0-60 arası olacak şekilde kalite ve hacim puanları bulunmuş ve eksenlere aktarılmıştır. Eksenlerin kesişim noktası ilgili alt alanda yer alan üniversitelerin toplam kalite ve toplam hacim yetkinlik puanlarının ortanca değerleridir.
Eksenler birbirlerini ortaca veriden kesmekte olup yatay eksenin üzerinde yer alan veriler ortanca değerden daha yüksek hacim puanına; dikey eksenin sağında kalan veriler de ortanca değerden daha yüksek kalite puanına sahiptir. Ortanca değerler alanlar arasında farklılık göstereceği için eksenlerin kesim noktaları her grafikte farklı olmaktadır.

Örnek Alan Grafiği incelendiğinde 1. bölgede kalan D, E, F ve J üniversitelerinin hem kalite hem hacim puanlarının ortanca değerin üstünde yer aldığı görülmektedir. Özellikle F üniversitesinin hacim ve kalite puanları ile diğer üniversitelerin önüne geçtiği gözlemlenmektedir.

2. bölgede yer alan L ve C üniversiteleri hacim puanları açısından ortanca değerin üzerinde puan almıştır. Bununla birlikte L ve C üniversitelerinin kalite göstergelerinden aldığı puan ortanca değerin altında kalmaktadır.

3. bölgede bulunan A, B, G, ve H üniversiteleri hem hacim hem kalite göstergelerinde ortanca değerin altında puan almış ve diğer üniversitelerin görece gerisinde kalmışlardır. Ancak burada unutulmaması gereken nokta bu dört üniversitenin grafikte yer alan diğer üniversitelere görece performansının ortaya konulduğudur. 

4. bölgede I ve K üniversiteleri ise kalite göstergeleri açısından ortanca değerin üstüne çıkmış özellikle K üniversitesi görece yüksek değerlere ulaşmıştır. Bununla birlikte bu iki üniversite hacim göstergeleri açısından ortanca değerin altında kalmaktadır.

Üniversite yetkinlik grafiklerinin okunması ve yorumlanması:

Üniversite grafikleri üniversitelerin minimum kriterleri sağlayan alanlarının 11 gösterge bazında birbiriyle kıyaslanması yoluyla bulunan kalite ve hacim göstergeleri kullanılarak hazırlanmıştır. Alan grafiklerinde olduğu gibi üniversite grafiklerinde de her göstergede bulunan değerler en yüksek veri 100 alacak şekilde normalize edilmiştir. Hacim ve kalite göstergeleri ilgili ağırlıklarla çarpılarak hacim için 0-40 arası; kalite için ise 0-60 arası olacak şekilde kalite ve hacim puanları bulunmuş ve eksenlere aktarılmıştır.

Eksenler birbirlerini her üniversitenin kendi veri sepeti içindeki ortanca veriden kesmekte olup yatay eksenin üzerinde yer alan veriler ortanca değerden daha yüksek hacim puanına; dikey eksenin sağında kalan veriler de ortanca değerden daha yüksek kalite puanına sahiptir. Ortanca değerler üniversiteden üniversiteye farklılık göstereceği için eksenlerin kesim noktaları her grafikte farklı olmaktadır.

Örnek Üniversite Grafiği incelendiğinde 1. bölgede kalan 4, 5, 6 ve 10 no’lu alanların hem kalite hem hacim puanlarının ortanca değerin üstünde yer aldığı görülmektedir. Üniversitenin özellikle 6 no’lu alanda aldığı hacim ve kalite puanları diğer alanlarının önünde yer almaktadır. Bu üniversitenin başta 6 no’lu alan olmak üzere 4, 5, 6 ve 10 no’lu alanlarda diğer alanlara görece hem kalite hem hacim açısından daha başarılı olduğu söylenebilir.

Üniversite 2. bölgede yer alan 3 ve 12 no’lu alanlarda hacim puanları açısından ortanca değerin üzerinde puan almıştır. Bununla birlikte 3 ve 12 no’lu alanlarda kalite göstergelerinden aldığı puanlar ortanca değerin altında kalmaktadır.

Üniversite 3. bölgede bulunan 1, 2, 7 ve 8 no’lu alanlarda hem kalite hem hacim açısından ortanca değerin altında puanlar almıştır. Üniversite bu alanlarda grafikte yer alan diğer alanlara kıyasla daha düşük performans göstermiştir. 

4. bölgede yer alan 9 ve 11 no’lu alanlarda üniversitenin yaptığı yayınlar kalite açısından ortanca değerin üzerinde bir puan almakla beraber hacim puanları ortanca değerin altında kalmıştır.

Bu grafikte bölgeler bazında alanları gruplamak mümkün olmakla birlikte; alanların detaylı incelenmesinde hacim ve kalite puanları açısından da ayrı ayrı birbirlerini geçebileceği de unutulmamalıdır.  

Üniversite grafiklerinin yorumlanması esnasında dikkat edilmesi gereken bir diğer husus bu grafiklerin üniversitenin alanlarının birbiriyle kıyaslanması sonucu ortaya çıktığıdır. Örnek grafikte üniversitenin 6 no’lu alanda diğer alanlara görece kendi içinde daha yetkin görünmesi, üniversitenin o alanda Türkiye çapında da önde olacağı anlamına gelmemektedir. Üniversite grafiklerinde alanların konumu; üniversite içinde birbirleriyle kıyaslanarak oluşmaktadır. Üniversitenin belli bir alanda Türkiye çapındaki yetkinliğini görmek için alan grafiklerine bakmak ve grafikleri birlikte değerlendirmek doğru olacaktır.

Yapılan analiz çalışmasının neticesinde her bir alt alan için üniversitelerin birbirlerine görece yetkinlik sıralamaları ve her üniversite için faaliyet gösterdikleri tüm alt alanları içeren yetkinlik haritaları elde edilmiştir. Çalışma sonucu elde edilen çıktılar aşağıdaki gibi listelenebilir:

• Araştırma alanı bazında yetkinlik grafikleri: İlgili araştırma alanında faaliyet gösteren üniversitelerin alan bazında aldıkları yetkinlik puanlarının hacim ve kalite alt boyutları açısından incelenmesi ve grafik düzleminde gösterimi 

• Üniversite bazında yetkinlik grafikleri: Bir üniversitenin faaliyet gösterdiği tüm alt araştırma alanlarının; üniversitenin kendi alan sepeti içinde birbirlerine görece kıyaslanarak hacim ve kalite alt boyutları açısından incelenmesi ve grafik düzleminde gösterimi 

Grafiklerin anlamlı olması için 6 ve üzeri veriye sahip alanların ve üniversitelerin grafikleri hazırlanmıştır

Yöntemin ve Yetkinlik Göstergelerinin Belirlenmesi

Üniversite yetkinlik analizi, hacim ve kalite göstergeleri temelinde gerçekleştirilmiş olup; kalite göstergeleri %60, hacim göstergeleri ise %40 ağırlığa sahiptir. Bu kapsamda, yayınların dünyaya görece bağıl atıf etkisi; üniversitenin dünya çapında en fazla atıf alan ilk %10’luk dilime girmiş yayın sayısı; akademisyenlerin araştırma verimliliği; Ar-Ge ve yenilik projelerinin niteliği; patentler tarafından atıflanmış yayın sayısı; ve uluslararası işbirlikleri ile ülkemizin/üniversitenin uluslararasılaşmasına katkısı hususlarına yönelik göstergeler kalite göstergeleri olarak çalışmada yer almıştır.  Hacim boyutunda ise 4 göstergeye yer verilmiştir. Bunlar dünyadaki bilgi birikimine katkı, Türkiye’de o alanda akademik değer yaratan kritik kitlenin ilgili üniversitede yer alma payı, Ar-Ge ve yenilik proje hacmi, üniversitenin ilgili alandaki Türkiye’ye görece bağıl odaklanma endeksidir. 
Kullanılan göstergeler aşağıdaki tabloda açıklanmaktadır.

Gösterge Verilerinin Çekilmesi

Analizde kullanılmak üzere 132 alt araştırma alanı için ayrı ayrı olacak şekilde ve 200 üniversite için alt araştırma alanı bazında
•    dünya yayın sayıları,
•    dünya yayınlarına ait atıf sayıları, 
•    Türkiye yayın sayıları, 
•    Türkiye yayınlarına ait atıf sayıları, 
•    üniversite yayın sayıları, 
•    üniversite yayınlarına ait atıf sayıları,
•    üniversitelerde yayın yapmış olan akademisyen sayıları, 
•    üniversitelerin atıf açısından dünyada en fazla atıf alan ilk %10’luk dilime girmiş yayın sayıları, 
•    Türkiye ve üniversitelerin uluslararası işbirlikli yayın sayısı
•    üniversitelerin patentler tarafından atıf yapılmış yayın sayıları 
•    üniversite bazında TÜBİTAK projelerinin bütçe ve sayılarına
 

ilişkin ham veriler yayın ve atıf tabanlı veriler için 2019-2021; proje tabanlı göstergeler için 2019-2022 yıllarını kapsayacak şekilde her yıl için ayrı ayrı elde edilmiştir. TÜBİTAK proje verileri için kurum içi veritabanından faydalanılmış olup diğer veriler için Scopus ve SciVal programları kullanılmıştır.

2023 yılı Üniversitelerin Alan Bazlı Yetkinlik Analizi çalışmasında analiz edilecek alanlar tespit edilirken çalışmanın devamlılığı açısından 2020 yılı çalışmasında kullanılan alan sınıflaması değerlendirilmiş; daha sonra dünyadaki güncel eğilimler, ülkemiz politika ve stratejileri, TÜBİTAK danışma ve grup yürütme kurulu ile araştırma merkez ve enstitülerinden yetkin uzmanların değerlendirmeleri, “All Science Journal Classification”(ASJC) sınıflandırması ve üniversitelerimizin eğitim alanları dikkate alınmıştır. Bu bakış açısıyla 21 ana araştırma alanı ve bunların altında 132 alt araştırma alanı belirlenmiştir.

Çalışma kapsamında analiz edilen ana ve alt alan listesi aşağıdaki tabloda verilmektedir:

The High School Students Research Projects Competition is organized in order to encourage high school students to carry out studies in basic, social and applied science fields, to direct them and to contribute to the development of their current scientific studies.