Arama

TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Orhan Aydın, 4-7 Ekim 2025 tarihleri arasında Japonya’nın Kyoto kentinde düzenlenen Toplumda Bilim ve Teknoloji Forumu (Science and Technology in Society – STS Forum) kapsamında gerçekleştirilen üst düzey toplantılara katıldı.

Bilim ve teknolojinin geleceğini şekillendiren liderleri bir araya getiren Forum, bu yıl yapay zekânın toplumsal etkileri, sürdürülebilirlik ve bilim diplomasisinin güçlendirilmesi temalarına odaklandı.

Küresel Araştırma Enstitüleri Liderleri Zirvesi

TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Orhan Aydın, forumun ilk gününde düzenlenen Küresel Araştırma Enstitüleri Liderleri Zirvesi (Global Summit of Research Institute Leaders – RIL) toplantısına katıldı. Bu yıl “Bilime Olan Güveni Güçlendirmek İçin Birlikte Çalışmak” temasıyla gerçekleştirilen zirvede, 27 ülkeden araştırma kurumlarının temsilcileri araştırma güvenliği, araştırma etiği, tekrarlanabilirlik ve açık bilimin geliştirilmesi konularında görüş alışverişinde bulundu.

Toplantıda söz alan Prof. Dr. Orhan Aydın, bilime duyulan güvenin günümüzde bilimin kendisi kadar önem taşıdığını vurguladı. Prof. Dr. Aydın konuşmasında şunları söyledi:

“Bilim, insanları ülkelerin, dillerin ve kültürlerin ötesinde bir araya getiren evrensel bir değerdir. Ancak bu değerin kalıcılığı, bilimin açık, güvenilir ve toplumla etkileşim içinde yürütülmesine bağlıdır.

TÜBİTAK olarak, araştırma ekosisteminde bilime duyulan güveni güçlendirmek için çalışıyoruz. Bilimsel dürüstlük, etik ilkeler ve veri paylaşımı kurum kültürümüzün temelini oluşturuyor. Geliştirdiğimiz açık bilim altyapıları, araştırma verilerinin ve sonuçlarının erişilebilir, doğrulanabilir ve şeffaf biçimde paylaşılmasına imkân tanıyor.

Yapay zekâ gibi hızla gelişen alanlarda da şeffaflık, etik değerlere bağlılık ve toplumsal fayda ilkeleriyle hareket ediyoruz.”

Başkan Aydın ayrıca şu değerlendirmede bulundu:

“Bilime duyulan güveni güçlendirmek, aynı zamanda toplumu dinlemeyi ve bilimsel önceliklerimizi toplumun gerçek ihtiyaç ve değerleriyle uyumlu hâle getirmeyi gerektirir. Halk sağlığından temiz enerjiye, sosyal dayanıklılıktan günlük yaşam beklentilerine kadar, bilim ne kadar insanlara yakın durursa, o kadar güçlü bir güven kazanır.”

Prof. Dr. Aydın konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“Bilime duyulan güvenin güçlenmesi süreklilik gerektirir. Açıklık, dürüstlük ve katılımcı bir anlayışla bilimi güvenilir, nitelikli ve herkes için faydalı kılmaya kararlıyız. Bu çabayı ulusal ve uluslararası iş birlikleriyle daha da güçlendirmeyi hedefliyoruz.”

Katılımcılar, bilimsel bütünlüğün korunması, yapay zekâda şeffaflık ve açıklanabilirliğin artırılması, temel ve uygulamalı araştırmalar arasındaki sınırların aşılması ve bilimin toplumla iletişiminin güçlendirilmesi konularında mutabık kalarak, araştırmanın daha açık, güvenli ve güvenilir hale getirilmesi için iş birliğini sürdürme taahhüdünde bulundular.

Gelecek Toplum için Bilim, Teknoloji ve İnovasyon Oturumu

Prof. Dr. Aydın, STS Forum kapsamında düzenlenen “Gelecek Toplum için Bilim, Teknoloji ve İnovasyon” (Science, Technology and Innovation for Future Society) temalı üst düzey oturuma da katıldı.

Farklı ülkelerden bilim, teknoloji ve inovasyon alanındaki temsilcilerin yer aldığı oturumda, geleceğin toplumlarını şekillendirecek bilim ve teknoloji politikaları, inovasyonun sürdürülebilir kalkınmadaki rolü ve yapay zekâ gibi dönüşüm yaratan teknolojilerin toplumsal etkileri ele alındı. 

Oturum, bilim ve inovasyon politikalarının küresel ölçekte tartışıldığı, geleceğe yönelik önceliklerin ele alındığı önemli uluslararası bir buluşma olarak öne çıktı. 

Fonlama Ajansı Başkanları Toplantısı

Forumun üçüncü gününde gerçekleştirilen Fonlama Ajansı Başkanları Toplantısı (Funding Agency Presidents’ Meeting – FAPM)’na 62 ülkeden araştırma fonlama kuruluşlarının temsilcileri katıldı. Toplantı bu yıl “Yapay Zekâ Okuryazarı İnsan Kaynağının Birlikte Geliştirilmesi” temasıyla düzenlendi.

Prof. Dr. Aydın, toplantıda yaptığı değerlendirmede yapay zekânın yalnızca bir araştırma alanı değil, sanayiden kamu hizmetlerine kadar pek çok sektörü dönüştüren önemli bir güç haline geldiğini belirtti.

Fonlayıcı kurumların bu dönüşüme stratejik yaklaşımlar geliştirmesi gerektiğini vurgulayan Aydın, insan kaynağının geliştirilmesine yönelik çalışmaların öğrenme, araştırma ve sanayi uygulamalarını birlikte ele alması gerektiğini ifade etti.

TÜBİTAK Başkanımız ayrıca, sanayi-akademi etkileşimini güçlendiren sanayi doktora programı, araştırmacı dolaşımı programları, araştırmacı yetkinliklerini artırmaya yönelik kapasite geliştirme faaliyetleri ve yüksek başarımlı bilişim altyapısı TRUBA gibi örneklerle Türkiye’nin bu alandaki uygulamalarını paylaştı.

Sorumlu ve güvenilir yapay zekâ için etik, hukuki ve toplumsal boyutların da dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü’nün bu yöndeki çalışmaları hakkında bilgi verdi.

Oturumda, yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesinde sanayiyle ortak programların tasarlanması, araştırma-sanayi hareketliliği, sorumlu veri kullanımı ve uluslararası standartların uyumu gibi konular ele alındı. Prof. Dr. Aydın, oturumun yapay zekâ ve insan kaynağı politikalarının geleceğine ışık tutan verimli bir tartışma ortamı sunduğunu ifade etti.

İkili Temaslar ve Görüşmeler

Prof. Dr. Orhan Aydın, STS Forum süresince farklı ülkelerden araştırma kurumları, fonlama ajansları, kamu ve sanayi temsilcileriyle bir araya geldi. Bu görüşmelerde, karşılıklı iş birliği olanakları, ortak girişimlerin geliştirilmesi ve bilimsel etkileşimin artırılmasına yönelik değerlendirmelerde bulunuldu.

Bu temaslar, TÜBİTAK’ın uluslararası düzeyde yürüttüğü bilim ve teknoloji diplomasisi faaliyetlerinin güçlendirilmesine ve yeni iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesine önemli katkı sağladı.

STS Forum hakkında

Her yıl Japonya’nın Kyoto kentinde düzenlenen Toplumda Bilim ve Teknoloji Forumu (STS Forum), bilim, teknoloji, iş dünyası, politika ve sivil toplum alanlarından üst düzey temsilcileri bir araya getiren saygın bir uluslararası platformdur. Forum, insanlığın karşı karşıya olduğu küresel sorunlara çözüm arayışında bilim ve teknolojinin rolünü öne çıkarırken, ülkeler arasında köprüler kurmayı ve ortak bir vizyon geliştirmeyi hedeflemektedir. Her yıl tartışma gündeminde iklim değişikliğinden yapay zekâya, araştırma güvenliğinden inovasyon ekosistemlerine kadar farklı temalar yer almakta; toplantılar sonunda yayımlanan bildiriler ise küresel bilim diplomasisine yön vermektedir.

2025 yılı toplantı sonunda yayımlanan bildiride, yapay zekânın toplumsal etkileri, sürdürülebilirlik ve bilimsel bütünlüğün korunması ön plana çıkarılarak, temel bilimsel araştırmalar ile toplumsal sorunlara çözüm üretmeye yönelik hedef odaklı inovasyon arasında dengenin sağlanması ve bilime duyulan güvenin güçlendirilmesi gereği vurgulandı.

Katılımcılar, araştırmanın daha açık, güvenli ve güvenilir hale getirilmesi için iş birliğini sürdürme taahhüdünde bulundu.

Küresel Araştırma Konseyi (Global Research Council – GRC), tüm dünyadaki fonlayıcı kuruluşlar arasında işbirliği sağlanmasını ve iyi uygulamaların yaygınlaştırılmasını amaçlayan uluslararası bir yapılanmadır. GRC yılda bir kez fonlayıcı kuruluş başkanlarını bir araya getirmektedir. GRC, aşağıdaki faaliyetlere odaklanmaktadır:

• Finansman kuruluşları arasındaki iletişim ve işbirliğini geliştirmek;

• Yüksek kaliteli araştırma işbirliği için veri ve en iyi uygulamaların paylaşımını teşvik etmek;

• Araştırma Kurumu Başkanları’nın düzenli toplantıları için bir forum sağlamak;

• Araştırmayı ve eğitimi desteklemeye yönelik imkânları ve ortak ilgi alanlarına giren konuları ele almak;

• Birinci sınıf bir araştırma ortamı oluşturmak isteyen kurumlar için bir kaynak olmak;

• Küresel bilim girişimini ve dünya çapındaki araştırma topluluğunu destekleyen mekanizmaları keşfetmek.

TÜBİTAK, 18-22 Mayıs 2025 tarihleri arasında Suudi Arabistan’ın Riyad kentinde gerçekleşmesi planlanan GRC 2025 Yıllık Toplantısı’na KACST (King Abdülaziz City for Research and Technology) ile birlikte ev sahipliği yapacaktır. 

GRC, fonlayıcı kuruluş başkanlarının bir araya geldiği yıllık toplantı organizasyonlarının yanı sıra çalışma grupları aracılığıyla da faaliyetlerini sürdürmektedir. TÜBİTAK temsilcileri tüm GRC çalışma gruplarında yer almaktadır. Söz konusu çalışma grupları:

• Equality, Diversity, and Inclusion Working Group (Eşitlik, Çeşitlilik ve Kapsama Çalışma Grubu)

• Responsible Research Assessment Working Group (Sorumlu Araştırma Değerlendirme Çalışma Grubu)

• Multilateral Engagement Working Group (Çok Taraflı Angajman Çalışma Grubu)

GRC’ye ilişkin daha fazla bilgiye https://globalresearchcouncil.org/about/global-research-council/ internet adresinden ulaşılması mümkündür.

Türkiye’nin en büyük gökyüzü gözlem etkinliği olan TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği, bu yıl 27. kez düzenlendi. 28–31 Ağustos 2025 tarihleri arasında Erzurum Konaklı Kayak Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinliğin açılışı, Sanayi ve Teknoloji Bakanımız Sayın Mehmet Fatih Kacır ve Milli Eğitim Bakanı Sayın Yusuf Tekin tarafından yapıldı.

Bakan Kacır: “Etkinlik tarihimizde rekor başvuru”

Açılışta konuşan Bakan Kacır, Türkiye'nin dört bir yanından gökbilim tutkunlarını ve gençleri bilimle buluşturan etkinliğe bu yıl 33 binden fazla başvuru yapıldığını belirterek, “Yoğun ilgi, etkinlik tarihimizde yeni bir rekoru ifade ediyor. Yapılan değerlendirme ve kura neticesinde, 79 ilden 1.000 misafirimiz Erzurum Konaklı’da bu büyük buluşmanın heyecanını bizlerle paylaşıyor” dedi.

Bakanımız Mehmet Fatih Kacır, Perseid meteor yağmuru, Satürn’ün halkaları, Jüpiter’in atmosferi ve Andromeda Galaksisi’nin gözlemlerle katılımcılara sunulacağını vurguladı. Ayrıca, gündüzleri Güneş teleskoplarıyla gözlemler yapılacağını, 35 teleskopla gökyüzünün en seçkin hedeflerinin inceleneceğini ve uzmanların paneller, söyleşiler ile bilimsel sunumlarla katılımcılarla buluşacağını aktardı.

Türkiye’nin uydu alanındaki başarılara da değinen Kacır, yüzde 90’ın üzerinde yerlilik oranıyla üretilen GÖKTÜRK 2B (İMECE) ve yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla geliştirilen TÜRKSAT 6A projelerinin ülkemizi kendi haberleşme uydusunu üretebilen sayılı ülkeler arasına taşıdığını ifade etti.

TÜBİTAK Başkanımız Aydın: “Bilimin kapsayıcılığını birlikte yaşıyoruz”

TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Sayın Orhan Aydın, etkinliğin ilk kez 1998’de Antalya Saklıkent’te başladığını hatırlatarak, “Yıllar içinde büyüyerek binlerce gökyüzü meraklısını aynı heyecanın etrafında buluşturdu. Bu yıl da 81 ilden gelen 33 bin başvuru arasından seçilen 1.000 katılımcı ile Erzurum’un berrak gökyüzü altında bir aradayız” dedi.

Prof. Dr. Aydın, etkinlikte farklı yaş gruplarından gençler, öğrenciler, akademisyenler ve ailelerin bulunduğunu belirterek, “Bu çeşitlilik, bilimin kapsayıcılığını ve toplumun her kesimine dokunabilen gücünü en güzel şekilde gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Zengin Bilimsel ve Kültürel Program

Etkinlik süresince katılımcılar, Güneş ve gök cisimleri gözlemlerinin yanı sıra, paneller, söyleşiler, bilim şovları ve atölyelere katıldı. TÜBİTAK uzmanlarının yanı sıra, bilim merkezleri ve Millî Teknoloji Kulüpler Birliği’ne bağlı 9 astronomi kulübü de etkinlikte yer aldı.

Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı ve yörünge altı uçuşu gerçekleştiren Tuva Cihangir Atasever, katılımcılarla söyleşiler yaparak uzay deneyimlerini paylaştı.

Rekor Başvuru ve Katılım

Etkinliğe bu yıl 81 ilden 33 bini aşkın başvuru yapıldı. Katılımcılar kura ile belirlenirken, çoğunluğunu ailelerin oluşturduğu 1.000 kişi etkinliğe davet edildi. Katılımcıların %35’ini kadınlar oluşturdu.

30 Ağustos Zafer Bayramı Coşkusu

Etkinliğin üçüncü günü olan 30 Ağustos, Halk Günü olarak kutlandı. Katılımcılar atölyeler, sergiler ve gözlemlerle bilimi deneyimlerken, Zafer Bayramı dolayısıyla 100 metrelik Türk bayrağı ile zafer korteji düzenlendi. Korteje TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Orhan Aydın, TÜBİTAK yöneticilerimiz ve binlerce vatandaş ellerinde Türk bayraklarıyla eşlik etti. Program, hep birlikte İstiklal Marşı’nın okunmasıyla sona erdi.

Etkinlik; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın desteği, TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı’nın koordinasyonu, Erzurum Valiliği, Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Türkiye Ulusal Gözlemevleri’nin paydaşlığında gerçekleştirildi.

ARBİS: (Araştırmacı Bilgi Sistemi): Üyelik ve destek başvurusu yapacak kulüp yetkililerinin hesabının bulunması zorunlu olan TÜBİTAK Araştırmacı Bilgi Sistemi’ni,

Başkanlık: TÜBİTAK Başkanlığını,

Bilim ve Toplum Başkanlığı: TÜBİTAK'ın çağrı kapsamındaki süreçleri yürütmekle görevli başkanlığını,

Danışma ve Değerlendirme Kurulu (DDK): Bilim ve toplum ile ilgili konularda görüşünden yararlanılmak üzere TÜBİTAK Başkanlığınca oluşturulan kurulu,

Dış Danışman: Kulüp Geliştirme Desteği değerlendirme aşamasında başvuruları değerlendirmek üzere görevlendirilen uzmanı,

İzleyici: Düzenlenen kulüp faaliyetini yerinde ziyaret eden, izleyen, değerlendiren ve TÜBİTAK’a izleyici raporu hazırlamak üzere Müdürlük tarafından görevlendirilen en az lisans mezunu uzman kişi/kişileri,

İzleyici Raporu: TÜBİTAK tarafından belirlenen şekle uygun olarak izleyici veya TÜBİTAK personeli tarafından hazırlanan, faaliyet izlenim ve değerlendirmelerini içeren raporu,

Kulüp Temsilcisi: Kulüp adına başvuruyu gerçekleştirecek kulüp başkanını veya kulüp başkanı tarafından temsile yetkili kılınmış kulüp üyelerinden bir kişiyi,

Satın Alma Ekibi: Projenin geliştirilmesi amacıyla her türlü satın alma işini yapan, Takım Sorumlusu ve en az 2 (iki) takım üyesinden oluşan ekibi,

Taahhütname: Çağrı kapsamında kulüp başkanları/kulüp temsilcileri tarafından onaylanan ve idari, mali ve hukuki taahhütleri içeren belgeyi,

ifade eder.

TÜBİTAK çalışanlarının vizöründen yansıyan karelerin yarıştığı "Türkiye'nin Doğal Güzellikleri" temalı “9. TÜBİTAK Fotoğraf Yarışması” sonuçlandı. Kurum personelinin yoğun ilgi gösterdiği yarışmanın ödül töreni, TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Orhan Aydın ve TÜBİTAK yöneticilerinin katılımıyla gerçekleştirildi.

Fotoğraf yarışması için toplam 935 kişi başvuru yaptı. Bunlardan 36 fotoğraf, Seçici Kurul değerlendirmesi sonucunda sergilenmeye hak kazandı. Bu 36 fotoğraf arasından 3 tanesi büyük ödül, 5 tanesi ise mansiyon almaya layık görüldü.

30 Aralık 2025 tarihinde Feza Gürsey Salonu’nda gerçekleştirilen törende konuşan TÜBİTAK Başkanımız Sayın Prof. Dr. Orhan Aydın fotoğraf sanatının sadece bir ânı kaydetmek değil, bir bakış açısı sunmak olduğunu vurgulayarak ödül sahiplerini tebrik etti. 

Yarışmada TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı Personeli Kağan Gökhan Görgişen “Dünya’nın Bakterileriyiz” isimli fotoğrafıyla birinci olurken, “Sessiz Yürüyüş” isimli fotoğrafıyla ikinci İdari İşler Daire Başkanlığı’ndan İlknur Minik Yılmaz, “Eberde Gün Batımı” isimli fotoğrafıyla üçüncü ise TÜBİTAK BİLGEM’den Cem Sinan Barım oldu. 

Mansiyon Ödülü Kazananlar

• Arda Yıldız (TÜBİTAK BİLGEM) – “Kristal Salon”

• Ehed Muhammed Aymaz (TÜBİTAK BİDEB) – “Altı Tarak”

• Emre Demirel (TÜBİTAK SAGE) – “Kızıl Mevsim”

• Esma Yıldırım Uysal (TÜBİTAK Bilgi İşlem Daire Başkanlığı) – “Kara Leyleklerin Dansı”

• Haydar Mutaf (TÜBİTAK UME) – “Nemrut Dağı”

Yarışmada derece, mansiyon ve sergilemeye hak kazanan fotoğraf sahiplerine; Bilim Teknik, Bilim Çocuk ve Meraklı Minik dergilerinden 1 yıllık abonelik hediye edildi. Tören, dereceye giren personellere ödüllerinin takdim edilmesi ve anı fotoğrafı çekimiyle sona erdi. 

Belçika Kraliçesi Mathilde başkanlığında, 10–14 Mayıs 2026 tarihleri arasında ülkemizde gerçekleştirilen Ekonomik Misyon Ziyareti kapsamında; Belçika Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Maxime Prévot ile Belçika Büyükelçisi Hendrik Van de Velde, bugün, TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü’nde (TÜBİTAK UZAY) ağırlandı. Ziyarete Belçika tarafından kamu yetkilileri ve firma temsilcilerinden oluşan yaklaşık 50 kişilik bir heyet katıldı. Ziyaret sırasında Belçika heyetine, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcımız Dr. Çetin Ali Dönmez ile TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Orhan Aydın eşlik etti. Açılış konuşmalarının ardından TÜBİTAK UZAY Enstitü Müdürümüz M. Mehmet Nefes uzay araştırmaları alanındaki deneyim ve yetkinliklerimize yönelik bir sunum gerçekleştirdi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından HIT-30 Program Direktörü Ahmet Solmaz ise HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı’nı tanıtan bir sunum yaptı. Sunumların ardından TÜBİTAK UZAY’ın sahip olduğu altyapılar ziyaretçilere tanıtıldı. 

Dönmez: “Türkiye bugün kendi haberleşme uydusunu üretebilen dünyadaki sayılı ülkeler arasındadır”

Açılış konuşmasını gerçekleştiren Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcımız Dr. Çetin Ali Dönmez toplantının Türkiye ile Belçika arasındaki güçlü iş birliğini daha da ileriye taşıyacak önemli bir başlangıç olduğunu ifade etti. Dönmez ayrıca Türkiye’nin son yıllarda uzay teknolojileri, insansız sistemler ve katma değeri yüksek üretim alanlarında inşa ettiği kapasiteye vurgu yaparak “TÜBİTAK UZAY, TUA, TUSAŞ ve ASELSAN gibi kurumlarımızın öncülüğünde; uydu geliştirmeden veri işlemeye kadar uzanan entegre bir ekosistemi başarıyla oluşturduk. İMECE ve TÜRKSAT 6A gibi projeler sayesinde bu alandaki yetkinliklerimizi daha da ileri taşıdık. Türkiye bugün kendi haberleşme uydusunu üretebilen dünyadaki sayılı ülkeler arasında yer almaktadır.” ifadelerini kullandı. 

Türkiye ile Belçika Arasındaki Güçlü İş Birlikleri

Belçika Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Maxime Prévot yaptığı açılış konuşmasında Türkiye ile Belçika arasında hayata geçirilen iş birliklerine vurgu yaptı. İki ülke arasındaki güçlü bağlara değinen Prévot, bilim ve sanayiye yönelik potansiyel iş birliği imkânlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Aydın: “Bugünkü ziyaret stratejik iş birliklerini güçlendirmek adına önemli bir fırsat”

Görüşmede söz alan TÜBİTAK Başkanımız Prof. Dr. Orhan Aydın, Türkiye ile Belçika arasındaki iş birliklerinin araştırma ve inovasyon alanlarında yürütülen ortak projeler ve çok taraflı iş birliği mekanizmalarıyla güçlü bir temele dayandığını ifade etti. Aydın ayrıca, "Bugünkü TÜBİTAK UZAY ziyareti, uzay teknolojileri ve stratejik yüksek teknoloji alanlarındaki iş birliğimizi daha da güçlendirmek adına önemli bir fırsat sunmaktadır." ifadelerini kullanarak TÜBİTAK UZAY'ın sahip olduğu mühendislik ve teknoloji geliştirme kabiliyetleriyle Türkiye'nin uzay ekosisteminin önde gelen aktörlerden biri hâline geldiğini vurguladı.